MENU

Współdziałanie Sił Zbrojnych RP, służb MSWiA oraz administracji publicznej podczas kryzysu i wojny

Wydarzenie było wymiernym efektem ćwiczenia TWIERDZA-18, mającego miejsce w styczniu br. w Przemyślu, którego scenariusz przewidywał kryzys w obszarze przygranicznym, wywołany przez masowy napływ uchodźców i działania hybrydowe przeciwnika, co ostatecznie doprowadziło do stanu wojennego i wojny.  Wnioski z ćwiczenia doprowadziły organizatorów – kadrę naukowo-dydaktyczną Wydziału Wojskowego ASzWoj, do konkluzji, iż niezbędne jest dopracowanie reguł i procedur współdziałania wszystkich podmiotów, które potencjalnie byłyby zaangażowane w tego typu sytuację kryzysową. Stąd, partnerami konferencji były następujące podmioty: Wojska Obrony Terytorialnej, służby podlegające pod ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji: Straż Graniczna, Policja i Państwowa Straż Pożarna oraz organy administracji publicznej na różnych szczeblach: Rządowe Centrum Zarządzania Kryzysowego, Urząd ds. Cudzoziemców, Wojewódzkie Centra Zarządzania Kryzysowego, Urzędy Marszałkowskie i Wojewódzkie oraz samorządowe władze lokalne.

Patronaty honorowe konferencji przyznali: Mariusz Błaszczak, minister Obrony Narodowej, Jarosław Zieliński, sekretarz stanu w ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, płk dr Artur Dębczak, zastępca dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej.

FUNDAMENTALNE ZNACZENIE PRAWA

Konferencję otworzył gen. bryg. dr Ryszard Parafianowicz, rektor-komendant Akademii Sztuki Wojennej, który powitał zebranych i podkreślił, że to właśnie Akademia jest najlepszym miejscem do dyskutowania w dobrej atmosferze o rozwiązaniach wspierających opanowanie kryzysu i współdziałanie podczas ewentualnej wojny. Wykład inauguracyjny wygłosił płk dr hab. Leszek Elak, prodziekan Wydziału Wojskowego, wprowadzając uczestników spotkania w przedmiotową tematykę. Szczegółową sytuację wyjściową przedstawili ppłk dr inż. Artur Michalak oraz mjr Marek Kuczyński z Zakładu Działań Wojsk Lądowych i Obrony Terytorialnej, Instytutu Sztuki Operacyjnej i Taktyki. We wstępnej części spotkania postawiono najistotniejsze pytania: kto i za co odpowiada w czasie kryzysu, jak ocenić sytuację prawną państwa podczas działań poniżej progu wojny oraz jak podzielić odpowiedzialność wszystkich „aktorów” kryzysu, aby się wspierać, a nie przekraczać wzajemnych kompetencji.

W panelu wprowadzającym głos zabrali eksperci kilku podmiotów wojskowych i administracyjnych, pokazując różnorodne perspektywy tego samego problemu. Jako pierwszy wystąpił płk dypl. Jarosław Mokrzycki z Departamentu Wojskowych Spraw Zagranicznych MON, z referatem pt.: „Koordynacja decyzji wojskowych i cywilnych w aspekcie zagrożeń hybrydowych”. Podkreślał, że koordynacja jest tym narzędziem, które ma fundamentalne znaczenie w sytuacjach kryzysowych o charakterze i cywilnym, i wojskowym, ponieważ znacząco ułatwia podejmowanie decyzji. Nie jest to jednak proste zadanie, gdyż na różnych poziomach społecznych i organizacyjnych, występują nieprzewidziane bodźce (np. psychologiczne, biologiczne, itd.) i tylko wyćwiczenie pewnych mechanizmów może przygotować w pewnym stopniu do takich sytuacji i pomóc przywrócić kontrolę.

Wnioski z ćwiczenia TWIERDZA-18 wskazywały na istnienie dużych luk prawnych w kontekście koordynacji działania wojsk operacyjnych, obrony terytorialnej, funkcjonariuszy SG i Policji oraz podmiotów administracyjnych. Dlatego też wiele miejsca poświęcono temu zagadnieniu.  Płk Adam Tokarczyk ze Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przedstawił referat pt.: „Aspekty prawne użycia SZ RP i koordynacji działań z układem pozamilitarnym w czasie kryzysu militarnego”. Opinie w tym zakresie przedstawiała również w drugiej części spotkania płk Renata Smagała z Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, która rozważała kwestie fundamentalne, a mianowicie – jak należy określić stan prawny państwa w czasie powszechnego chaosu i działań poniżej progu wojny oraz kiedy można dopuścić do użycia broni.

Istotny głos w dyskusji przedstawił Bogusław Maksim, Dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku. W swoim wystąpieniu przypomniał ideę powstania i zasady funkcjonowania całego systemu zarządzania kryzysowego państwa oraz opowiedział o faktycznych możliwościach działania komórki zarządzania kryzysowego, z punktu widzenia wojewody.

Równie cenne było spojrzenie na kryzys z punktu widzenia Policji. Taką perspektywę przedstawił podkom. Michał Krugły z Komendy Głównej Policji. Skupił się w dużej mierze na aspektach prawnych, które w pewnym stopniu regulują rolę i zadania polskiej Policji w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom i współdziałanie funkcjonariuszy z elementami Sił Zbrojnych RP.

Ostatnim, swego rodzaju podsumowującym wystąpieniem, był wykład płk Artura Dębczaka, zastępcy dowódcy WOT, pt.: „Udział Wojsk Obrony Terytorialne w przeciwdziałaniu i zwalczaniu zagrożeń o charakterze hybrydowym”. Mówca podkreślił, że należy kontynuować konferencję w przyszłości, ponieważ stanowi doskonałe, integrujące wiele podmiotów, pole do dyskusji. Zaznaczył, że choć „hybryda” jest zjawiskiem niestandardowym i stosunkowo młodym, to jednak istnieją już w Siłach Zbrojnych opracowania i publikacje, które dają teoretyczne podwaliny pod szukanie pragmatycznych rozwiązań. Zachęcał, aby iść do przodu, skupiając się przede wszystkim na aspektach prawnych, ponieważ to przepisy stanowią istotę działania każdej ze służb i użycia broni.

GRA WOJENNA

Gra wojenna, wpleciona między wystąpienia teoretyczne, była skróconą relacją z przebiegu ćwiczenia TWIERDZA-18. Scenariusz ćwiczenia przewidywał kryzys w obszarze przygranicznym wirtualnego państwa „Wislandia”, wywołany masowym napływem uchodźców oraz działaniami hybrydowymi przeciwnika.

Dlatego też grę wojenną rozpoczęto od przedstawienia sytuacji wyjściowej i wprowadzenia w obszary odpowiedzialności poszczególnych służb, wojsk i instytucji. Padły podstawowe pytania problemowe, dotyczące przede wszystkim działania Straży Granicznej oraz lokalnych służb sanitarnych i porządkowych, w zakresie opanowania niekontrolowanego napływu uchodźców, utworzenia obozów przejściowych, możliwości weryfikacji tożsamości uchodźców, a także ochrony i udzielania pomocy humanitarnej. Niezbędnym było pytanie o możliwości wzmocnienia granicy państwowej, zabezpieczenia dróg i w końcu ustalenia podmiotu kierującego działaniami wojsk oraz sił pozamilitarnych na zagrożonym obszarze.

Przedstawiciele poszczególnych zespołów (Straży Granicznej, Wojsk Obrony Terytorialnej, wojsk operacyjnych, komórki współpracy cywilno-wojskowej) zabierali głos i omawiali zadania, które w tej konkretnej sytuacji mogliby podjąć. Jednocześnie sygnalizowali o zidentyfikowanych trudnościach, m.in. w dostępności ludzi i sprzętu, lukach prawnych i doktrynalnych, braku procedur, itd.

Gra wojenna, dzięki obrazowym i szczegółowym problemom, naświetliła, jak kryzys hybrydowy mógłby realnie przebiegać oraz jak bardzo byłby zaskakujący i trudny do przewidzenia, przede wszystkim w wymiarze społecznym.

Pułkownik Elak kończąc spotkanie, podziękował wszystkim za zaangażowanie i przybycie. Podkreślił, że ogromną wartością były pytania od audytorium, które wywoływały żywą dyskusję. Może to świadczyć zarówno o istotności samego zagadnienia „hybrydowości”, ale także o tym, jak wiele jeszcze pozostaje do omówienia i uzgodnienia w tym obszarze.

* * *

Na zakończneie konferencji odbyło się spotkanie autorskie z prof. dr. hab. Markiem Wrzoskiem z Instytutu Działań Informacyjnych Wydziału Wojskowego, który zaprezentował swoją najnowszą książkę pt. "Wojny przyszłości".

 

Zobacz również:


wróć