MENU

Wojskowa Szkoła Aplikacyjna (1820-1831)

W dniu 1 grudnia 1820 roku, rozkazem cesarskim została powołana do życia Wojskowa Szkoła Aplikacyjna – najwyższa uczelnia wojskowa Królestwa Polskiego. Szkoła ta kształciła przede wszystkim oficerów kwatermistrzostwa oraz artylerii, inżynierii i saperów, czyli „uczonych broni”, na czele których stał gen. Maurycy Hauke.

W spisanych przez gen. dyw. inż. Stanisława Kopańskiego wspomnieniach (wstęp do opr. W. Chocianowicza, W 50-lecie Powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Londyn 1969), czytamy istotną uwagę:

Tradycja różnych dziedzin życia państwowego Polski uległa przerwie bądź w końcu XVIII stulecia, bądź w pierwszej połowie stulecia ubiegłego. W kązdym wypadku intytucje państwowe musiano budować od początku, po odzyskaniu bytu niepodległego w 1918 roku, po co najmniej kilkudziesięcioletniej przerwie w ich istnieniu.

Instytucja wojska regularnego w Polsce porozbiorowej przestała istnieć w zakończeniem wojny polsko-rosyjskiej 1830/31 roku, znanej jako powstanie listopadowe.

Praktycznie więc rzecz biorąc, tworzono naczelne instytucje wojskowe oraz szkolnictwo wyższe bez ciągłości tradycji, podczas gdy wyższe uczelnie wojskowe mocarstw europejskich wyrobiły sobie własne cele, metody badań i nauczania w ciągu dziesiatków lat ich istnienia przed wojną 1914/18 roku.

Należy zatem docenić sam fakt powstania Wojskowej Szkoły Aplikacyjnej, choć - zdaniem Kopańskiego - była ona niedoceniana przez wielu przełożonych, mimo ogromnych wysiłków Komendy Szkoły.

Program nauczania obejmował następujące przedmioty: matematykę, fizykę, chemię, topografię, geodezję, geometrię wykreślną, fortyfikacje stałe i polowe, artylerię, taktykę rysunki topograficzne, kaligrafię, naukę religii i moralności, język francuski, niemiecki i rosyjski.

Szkoła powstała ze zreorganizowanej szkoły inżynierii i artylerii i była wzorowana na francuskich „ecoles d’application”. Mieściła się w nabytym od księży pijarów budynku przy ulicy Miodowej w Warszawie, przebudowanym na potrzeby szkoły. Komendantem szkoły został płk art. Józef Sowiński, wychowanek Szkoły Rycerskiej. Dyrektorem nauk został wybitny oficer inżynierii Klemens Kołaczkowski. We "Wspomnieniach" gen. Kołaczkowski tak przedstawia postać Komendanta Sowińskiego:

Czujny w obowiązkach, łagodny w obejściu się i w samych nawet poleceniach lub napomnieniach ujmujący, zyskał miłość, ufność i szacunek nietylko  młodzieży, jemu zwierzonej, ale u całej Warszawy powszechne nazwisko „ojca Szkoły Aplikacyjnej” (W. Chocianowicz, op. cit.).

Oficerami inspekcji byli: kpt. art. Feliks Przedpełski i kpt. grenadierów gwardii Józef Kosutski, którego w 1824 roku zastąpił kpt. art. Józef Paszkowski. Stanowisko profesorów zajmowali oficerowie, jak i profesorowie cywilni. Języka francuskiego nauczał ojciec Fryderyka Chopina – Mikołaj.

Organizatorzy Szkoły pozyskiwali elewów z Korpusu Kadetów w Kaliszu, w drodze egzaminów konkursowych, ale takze spośród "inteligentów-konduktorów" (przest. podoficerów) inżynierii i kwatermistrzostwa oraz podoficerów artylerii - również na podstawie trudnych egzaminów wstępnych. Stanowiło to bardzo dobry kapitał ludzki. Od 1820 roku, celujacy uczniowie szkoły aplikacyjnej zostawali po jej ukończeniu podporucznikami korpusu kwatermistrzostwa:

Młodzież ta, ofiarna, patriotyczna, byłą głeboko przywiązana do swojego korpusu. Zarówno w służbie w polu, jak i w pracy biurowej, dała ona najwybitniejszych sztabowców powstania listopadowego. (W. Chocianowicz, op. cit.)

Do 1830 roku szkołę opuściło około 100 elewów. Duża część wykładowców oraz jej  wychowanków brała udział w Powstaniu Listopadowym, a Wojskowa Szkoła Aplikacyjna stała się „kuźnią kadr” dla zrywu wolnościowego 1830 roku.


wróć